Wat is STEM?
Onze maatschappij wordt geconfronteerd met steeds meer en complexere uitdagingen zoals digitalisering, vergrijzing, circulaire economie, klimaatverandering en de huidige gezondheidscrisis. Deze complexiteit vraagt om een geïntegreerde aanpak vanuit verschillende disciplines. STEM (het Engelse acroniem voor Science, Technology, Engineering en Mathematics) brengt mensen uit verschillende disciplines samen, zodat ze door samen te werken elkaar kunnen versterken en deze uitdagingen kunnen worden aangepakt. Om internationaal gezien het vereiste niveau te halen, is het noodzakelijk dat enerzijds ieder individu STEM-vaardigheden bezit en dat er anderzijds STEM-specialisten opgeleid worden.
Het onderwijs bereidt de jongeren van vandaag voor op de wereld van morgen. Om tegemoet te komen aan de huidige en toekomstige uitdagingen werden er in 2019 nieuwe eindtermen ingevoerd in de eerste graad. Voor het eerst bevatten ze ook STEM-eindtermen. STEM-eindtermen voor de andere leerjaren volgen. Het implementeren van deze eindtermen vraagt echter op verschillende vlakken de nodige aandacht.
Hoe doen we dat?
Interdisciplinair
STEM-onderwijs vergt de geïntegreerde aanpak van de afzonderlijke disciplines. STEM is een interdisciplinair gegeven. We merken dat het klassieke model onder druk staat door de nieuwe en geïntegreerde benadering van de leerstof. Dit laatste vergt meer overleg tussen de leerkrachten van de verschillende vakken en een bredere kijk op de vakeigen leerdoelen zoals besproken in de visietekst STEM-leerkracht.
Onze leerkrachten zijn echter opgeleid voor een of twee vakken. Ze moeten de kans krijgen zich snel bij te scholen om de samenhang van de STEM-disciplines beter naar onze leerlingen te kunnen overbrengen.
Schoolbreed
Om van het STEM-verhaal een succes te maken, kijken we in eerste plaats naar de leerkrachten, maar ook naar de directie en het middenkader. Vanuit de lerarenbewegingen merken we dat daar mee de oplossing ligt om STEM te doen slagen. Voor een geïntegreerde aanpak is het beleidsvoerend vermogen van de school essentieel. Zowel de schoolcultuur als de gedragenheid door directie en leerkrachten van een andere aanpak zijn immers een belangrijke factor daarin. Uiteraard kijken we hier naar de samenwerking van de bètavakken met de alfa- en de artistieke vakken. Bovendien moeten de betrokken leerkrachten ondersteund worden in de vereiste professionalisering. Een schoolbrede en weldoordachte aanpak van geïntegreerde STEM zal de jongeren helpen om goed voorbereid te zijn om keuzes te maken voor een vervolgstudie of beroep en hun weg te vinden in deze snel veranderende maatschappij.
Professionalisering
De voorbije maanden in deze coronacrisis hebben aangetoond dat heel wat zijn leerkrachten uiterst flexibel, creatief en zelflerend zijn. Toch blijft de vraag naar professionalisering groot: hoe moeten we met de STEM-eindtermen aan de slag. Levenslang leren wordt steeds belangrijker. De leerkracht kan hier een voorbeeldfunctie uitoefenen.
Samenhang
Er zijn veel STEM-initiatieven voor scholen, maar veel STEM-leerkrachten ervaren deze als wildgroei. Leerkrachten vinden moeilijk hun weg in het aanbod. Daarom willen ze een beroep wil kunnen doen op een neutraal en verbindend overlegplatform dat de bestaande initiatieven in kaart brengt en zo meer toegankelijk maakt voor leerkrachten.
STEM heeft op korte tijd veel weerklank gekregen in het Vlaamse onderwijs. Maar wat is STEM nu eigenlijk? Wat voorligt, is een algemeen kader met de belangrijkste STEM-principes en-doelstellingen. Het is een raamwerk dat bruikbaar is voor iedereen in het onderwijs, dat alle enthousiasme rond STEM wil ondersteunen maar ook verdiepen. Het kader zet zowel in op “STEM-geletterdheid” als op “STEM-specialisatie”. Het wil vooral iedereen die met STEM bezig is, verder inspireren. Daartoe zet het in op tien dimensies (gebaseerd op Vlaamse en internationale referentiekaders) en de erkenning van Lerende Netwerken STEM. Lees meer
“Bij zo een project zoals de warmtebox gebruiken we technische tekeningen om tijdens praktijk te meten, en die gegevens verwerken we in statistiek bij wiskunde. Zo zie ik tenminste waarom we dat moeten leren.”
“De leerlingen zijn zo veel gemotiveerder om hun leerstof te verwerken. Ze komen zelfs tijdens de middagpauze en na de lessen aan allerlei projecten werken. Dat zegt toch genoeg.”